Valkenswaard sluit 2025 positief af, maar staat structureel bijna 3 miljoen in het rood

Valkenswaard sluit 2025 dus ogenschijnlijk positief af. Op het vlak van wonen werden 176 woningen opgeleverd en kregen 35 starters een lening om een eerste woning te kunnen kopen. In het sociale domein bereikte het valpreventieprogramma honderden senioren met hoge tevredenheidsscores, en het weerstandsvermogen, de buffer voor financiële tegenvaller, voldoet aan de normen. Ook werd er strak op de begroting gestuurd. Het resultaat: een positief saldo van 3.081.000 euro. Iedereen blij.

Dat saldo is niet wat het lijkt. De gemeente erkende het zelf al in haar persbericht: het resultaat is grotendeels te danken aan incidentele meevallers en de inzet van reserves, de spaarpotten die in eerdere jaren zijn opgebouwd. Wie structureel kijkt, naar de vaste inkomsten en uitgaven zonder eenmalige ingrepen, ziet een ander beeld: een tekort van 2.960.000 euro.

Ruim twee derde van dat structurele tekort zit in het sociale domein. Jeugdhulp kostte 873.000 euro meer dan begroot. De gemeente heeft nauwelijks grip op deze open-einderegeling, zeker niet wanneer zorg via de rechter wordt opgelegd. De Wmo liep 483.000 euro over, en de rijksbijdrage voor bijstandsuitkeringen dekte de werkelijke kosten niet: een nadeel van 268.000 euro. De rest bestaat uit een optelsom van kleinere overschrijdingen verspreid over de organisatie, van rentekosten op investeringen tot hogere overhead.

“We zien al een aantal jaren een trend dat er bij het opstellen van de begroting sprake is van tekorten en er gedurende het jaar positieve bijstellingen gedaan worden, zodat er een positief saldo van de jaarrekening is.”

Dat patroon benoemt het college zelf ook in de eigen kadernota. Wat hier gebeurt, is een vorm van boekhoudkundig window dressing: een mechanisme dat veel Nederlandse gemeenten toepassen, zolang ze aan de wettelijke eisen voldoen. Het is een keuze van college en gemeenteraad, maar wel een die lastig te verkopen is aan inwoners als de structurele lasten blijven oplopen. Zeker wanneer bezuinigingen in zicht komen en het officiële jaarrekeningresultaat een rooskleuriger beeld geeft dan de werkelijkheid.

Analyse jaarrekeningen voorgaande jaren. Kadernota 2027-2030, gemeente Valkenswaard, mei 2026

De Kadernota, de financiële leidraad voor de komende jaren, liet aanvankelijk een somber beeld zien. Maar door de Meicirculaire 2026 is de ergste kou voor de korte termijn uit de lucht. Waar eerst werd gevreesd voor miljoenenverliezen in 2027, is dat tekort nu teruggebracht tot een klein structureel nadeel van ruim drie ton. De jaren daarna blijven echter zorgwekkend: voor 2028 en 2029 rekent de gemeente op structurele tekorten van respectievelijk circa 4,5 miljoen euro en 7,4 miljoen euro per jaar.

De verslechtering in 2029 komt mede door een harde ingreep uit Den Haag: het kabinet schrapt per 1 januari 2029 de financiering van huishoudelijke hulp via de Wmo voor mensen die dit zelf kunnen betalen. Hoewel er een vangnet komt voor de allerarmsten, betekent dat voor Valkenswaard een netto structurele tegenvaller van ruim 2,1 miljoen euro per jaar.

Kortom: er komen financieel zeer uitdagende jaren aan. Zoals elke budgetcoach zou zeggen: je zult toch een keer tering naar nering moeten zetten. Als er geen bezuinigingen of aanvullende maatregelen worden getroffen, raakt het vrij te besteden deel van de spaarpot van de gemeente, de algemene reserve, kort na 2030 volledig uitgeput.

De cijfers liggen op tafel. De kersverse gemeenteraad kan aan de slag. Het raadsprogramma zegt het zelf: “Het uitstellen van keuzes is geen optie, want de rekening daarvan landt straks bij onze inwoners.” En die rekening loopt nu al op, achter de mooie façade.

Bronnen: Jaarstukken gemeente Valkenswaard 2025  |  Kadernota 2027-2030 (mei 2026)  |  Raadsinformatiebrief Meicirculaire 2026 (11 juni 2026)  |  Raadsprogramma 2026-2030